Anismus, dışkılama sırasında gevşemesi gereken pelvik taban kasları ve anal sfinkter kaslarının gevşememesi ya da tam tersine kasılmasıyla ortaya çıkan fonksiyonel bir dışkılama bozukluğudur. Bağırsakta yapısal bir tıkanıklık olmamasına rağmen dışkının çıkışı zorlaşır. Hastalar genellikle uzun süre tuvalette kalma, aşırı ıkınma, dışkıyı tam boşaltamama hissi ve bazen parmakla destek verme ihtiyacı tarif eder. Anismus sıklıkla kronik kabızlıkla birliktedir ve doğru tanı konulmadığında yıllarca sürebilir.
Anismus nedir?
Anismus, dışkılama sırasında gevşemesi gereken pelvik taban kasları ve anal sfinkter kaslarının gevşememesi ya da tam tersine kasılmasıyla ortaya çıkan fonksiyonel bir dışkılama bozukluğudur. Bağırsakta yapısal bir tıkanıklık olmamasına rağmen, kasların yanlış çalışması nedeniyle dışkı rahatça dışarı atılamaz. Hastalar genellikle uzun süre tuvalette kalma, aşırı ıkınma, dışkıyı tam boşaltamama hissi ve bazen parmakla destek verme ihtiyacı yaşar. Anismus çoğu zaman kronik kabızlıkla birlikte görülür ve doğru tanı konulmadığında uzun yıllar sürebilir.
Anismus belirtileri nelerdir?
Anismusun belirtileri genellikle dışkılama süreciyle ilişkilidir ve zamanla kronikleşebilir. En sık görülen şikâyetler arasında aşırı ıkınma, dışkıyı tam boşaltamama hissi, uzun süre tuvalette kalma, sert dışkılama, gaz ve şişkinlik yer alır. Bazı hastalarda dışkılama sırasında makat bölgesinde tıkanıklık hissi oluşur ve dışkıyı çıkarabilmek için parmakla destek verme ihtiyacı gelişebilir. Anismus, çoğu zaman kronik kabızlıkla birlikte seyreder ve tedavi edilmezse yaşam kalitesini belirgin şekilde düşürür.
Anismus tanısı nasıl konulur?
Anismus tanısı, hastanın şikâyetlerinin ayrıntılı olarak değerlendirilmesi ve proktolojik muayene ile konulur. Fizik muayenede, özellikle rektal tuşe sırasında hastadan ıkınması istenerek pelvik taban ve anal kasların gevşeme–kasılma uyumu değerlendirilir. Tanıyı kesinleştirmek için anorektal manometri, balon çıkarma testi ve MR defekografi gibi fonksiyonel testler kullanılır. Bu yöntemler, kasların dışkılama sırasında yanlış çalışıp çalışmadığını objektif olarak gösterir ve anismusu yapısal bağırsak hastalıklarından ayırmaya yardımcı olur.
Anismus nasıl tedavi edilir?
Anismus tedavisi, kasların yanlış çalışma biçimini düzeltmeye yönelik ameliyatsız yöntemler üzerine kuruludur. Tedavinin temelini pelvik taban rehabilitasyonu ve biyofeedback tedavisi oluşturur. Biyofeedback sayesinde hasta, pelvik taban ve anal kaslarını doğru zamanda gevşetmeyi öğrenir. Tedavi sürecinde ayrıca kabızlığın giderilmesi, liften zengin beslenme, yeterli sıvı alımı ve tuvalet alışkanlıklarının düzenlenmesi önemlidir. Seçilmiş ve dirençli vakalarda botulinum toksin (botoks) enjeksiyonu uygulanabilir. Anismus tedavisinde cerrahi genellikle tercih edilmez.
Anismus tedavi edilmezse ne olur?
Anismus tedavi edilmediğinde şikâyetler zamanla artar ve kronik kabızlık kalıcı hâle gelebilir. Sürekli ıkınma, dışkının tam boşalamaması, gaz ve şişkinliğin artması gibi sorunlara yol açar. Uzun süreli ıkınma; hemoroid, anal fissür (çatlak) ve pelvik taban zayıflığı riskini artırır. Hastalarda tuvalet korkusu, günlük yaşamda kısıtlanma ve yaşam kalitesinde belirgin düşüş gelişebilir. Tedavi geciktikçe rehabilitasyon süreci uzar ve bazı vakalarda ek tedavilere ihtiyaç duyulabilir.
Anismusun başka hastalıklarla birlikteliği var mıdır?
Evet. Anismus, çoğu zaman tek başına görülmez ve bazı makat ile pelvik taban hastalıklarıyla birlikte seyredebilir. En sık kronik kabızlık ile birliktedir. Uzun süreli ıkınmaya bağlı olarak hemoroid, anal fissür (makat çatlağı) ve pelvik taban zayıflığı gelişebilir. Bazı hastalarda rektosel, pelvik taban disfonksiyonu ve fonksiyonel bağırsak hastalıkları (örneğin irritabl bağırsak sendromu) eşlik edebilir. Bu nedenle anismus tanısı konulan hastalarda eşlik eden hastalıkların da değerlendirilmesi tedavi başarısı açısından önemlidir.
